Geschreven door Iren Nooren op Saturday 7 November 2009

Dushi & Papialands, het Curacaos Nederlands

Statistieken dushi

Statistieken van de blog van Memento Vivi door Dushi-gedoe

Het moet haast onmogelijk zijn dat het iemand ontgaan is dat er op dit moment rond het woord dushi wat commotie is. Dankzij Wendy van Dijk alias de Curacaose weervrouw Lucretia Martina is het woord dushi voorpagina-nieuws. Eigenlijk was ik niet van plan om er veel aandacht aan te besteden totdat ik de statistieken van mijn blog bekeek. Dushi Wendy zorgt voor een enorme stijging van het aantal bezoekers. De berichten over de betekenis van dushi en de oorsprong van het woord dushi prijken trots bovenaan als meestgelezen berichten. Het filmpje van dolfijnen op Curacao – het bericht dat maandenlang bovenaan stond – is hopeloos verslagen.

Ondanks dat ik me de afgelopen maanden zeer druk heb gemaakt over het gebruik van het woord dushi, heb ik niet echt een uitgesproken mening over het dushi-gedoe. Aan de ene kant vind ik dat de nadruk te veel gelegd wordt op de ‘fouten’ die Wendy van Dijk en medewerkers hebben gemaakt, waardoor het doel van het programma {Hollanders voor gek zetten} geen aandacht krijgt. Nu ben ik geen voorstander van dit soort programma’s. Dus ook als het goed gespeeld was, was ik geen fan geweest. Aan de andere kant vind ik het vreemd dat er veel geld en tijd gestoken is voor de vermomming {drie uur om het pak aan te trekken}, maar absoluut niet is nagedacht om research te doen naar het Curacaos accent {ik geloof dat meer personen die mening hebben :-) }.

Als Brabantse die al jaren op Curacao woont, kan ik me amuseren met Papialands, het Nederlands dat op Curacao wordt gesproken. Net zoals ik me enorm kan amuseren met de ‘fouten’ die Brabanders doen maken als zij het Nederlands doen spreken.

De doelstelling van dit bericht is een goed overzicht te geven van de verschillen tussen het Algemeen Nederlands en het Curacaos Nederlands {ookwel Papialands genoemd}. Zoals je kunt verwachten is het Curacaos Nederlands geïnspireerd door het Papiamentu.

Ik hoop dat jij – als lezer – dit overzicht wilt aanvullen door te reageren op dit bericht.

Het Curacaos Nederlands…
• kent geen verschil tussen hij en zij of hem en haar.
Dit komt doordat het Papiamentu maar één woord heeft voor hij/zij en hem/haar {e, su}
• kent nagenoeg geen onzijdige woorden. Bij voorkeur krijgen woorden het lidwoord ‘de’.
die meisje gaat naar de winkeltje

• laat het lijdende voorwerp vaak weg.
ik ga juffrouw zeggen {ik ga het tegen de juffrouw zeggen}
ik zeg je {ik zeg het je}
• heeft zijn eigen spreekwoorden.
wie een kuil graaft voor een ander, wordt moe.
• heeft zijn eigen uitdrukkingen {met dank aan Elodie}
mijn huis woont op Santa Rosa
• kent veel Engelse woorden.
Anyway, foil, ketsen {gymschoenen – sommige Rotterdammers denken dat er totaal iets anders wordt bedoeld als een meisje zegt ‘ik wil ketsen’.}
• heeft zijn eigen stopwoorden.
è èèèè… {verbazing, verontwaardiging},
aawèlll… {zie je wel dat ik gelijk heb},
aablief… {wat zèg je???}
bon {uitgesproken als bòng – goed},
aa yu {spreek uit ‘aai joe’ – ach kind – op zijn Brabants aahgerm}
ata of atè {dat heb je er nu van}
• gebruikt plastische beschrijvingen om situaties uit te leggen.
daar waar de weg een rondje wordt… {rotonde}
• gebruikt andere werkwoorden.
zet het in foil, zet suiker {wil je er alsjeblieft suiker in doen – van het Papiamentse werkwoord pone = zetten, leggen, doen}
het gordijn, hij is mooi gebleven {de gordijnen zijn mooi geworden – van het Papiamentse werkwoord keda = worden en blijven}
kom me zoeken
{kom je me ophalen? – van het Papiamentse werkwoord buska = zoeken en halen}
waar blijft die mij-vrouw? {Waar woont die mevrouw?}
• kent andere werkwoorden {uit Papiamentu}.
pageren en senderen {aan- en uitdoen van licht}
kiemeren {branden – de zon kiemt}
buskeren {opzoeken]
faderen {vervelen – je fadeert me}
goseren {vermaken – met dank aan Elodie}
brueren {door elkaar gooien – met dank aan Elodie}
• plaatst bij getallen eerst de tientallen en daarna de eentallen.
ik heb vijf-en-twintig jaar {als de spreker duidelijk meer jaren achter de rug heeft, is hij zojuist 52 geworden}
• kent geen oo. De oo-klank wordt uitgesproken als een langgerekte òò.
• kent geen à. De a-klank wordt uitgesproken als aa.
• kent geen sch. Woorden met sch woorden uitgesproken met sk.
skol, misskien ect.

Dit zijn de verschillen die mij te binnen schoten tijdens het schrijven van dit bericht. Natuurlijk zijn er nog veel meer! Ik hoop dat je reageert en jouw aanvullingen geeft, zodat – de volgende keer als iemand weer een Curacaose weervrouw gaat imiteren – hij/zij via google de verschillen tussen het Algemeen Nederlands en het Curacaos Nederlands kan vinden.

7 comments to Dushi & Papialands, het Curacaos Nederlands

  • Elodie Heloise

    Papialands

    -Een fusion van twee talen. In de praktijk-

    ‘Chèk dit,’ fluistert Alysia terwijl ze haar vriendin Moira aanstoot. ‘Die guy is chulo.’ Moira zegt ‘auw’ maar kijkt op van haar agenda.
    ‘Ai yu, die guy is een puitokiller.’
    ‘Niet pomperen, Moira, ik vind die guy echt heel chuchu. Ik heb ontzettend veel zin om met hem te hoderen op het schoolfeest volgende week.’
    ‘Hij heeft al een chick, twee jaar jonger dan jij. Ik zeg het je, puitokiller.’zegt Moira en stopt haar agenda terug in haar tas.
    ‘Wat vind je van mijn nieuwe ketsen? Allstars, en ze lopen masha dushi mes.’ Alysia duwt een schoen onder de neus van haar vriendin.
    ‘Master, die kleur blijft great. He, luister. Ik heb honger en Mai heeft gebakken, wat wil je? Orea of pastechi?’
    ‘Pastechi met wat?’ vraagt Alysia.
    ‘Kaas, tuna, carni, weet ik veel.’ Moira steekt haar hoofd in haar tas om het zakje van Mai te zoeken.
    ‘Kijk gauw, Chèk deze, Chèk deze. Deze is lekker…’
    Verstoord kijkt Moira weer op van haar tas.
    ‘Ai no, Alysia. Moet je dat goud zien. Echt een kawa. Is dat wat je zoekt? Hier neem een orea. Dat is pas lekker.’
    ‘Hou het voor me. Hou het. Ik pak even mijn thermo. Ik heb dorst.’
    ‘tsh,’ doet Moira terwijl ze met haar ogen rolt en demonstratief Alysia’s orea tussen twee vingers houdt.
    ‘Wie hebben we straks? Knoflo koeli of de Makamba?’ vraagt Alysia even later met volle mond. Moira haalt haar schouders op.
    ‘Ik weet alleen dat we naar 103 moeten. Het schema is gebrueerd.’ Alysia hoort maar de helft van Moira’s woorden. Ze is opgesprongen en ze gilt.
    ‘Che, er loopt een karpat op mijn termo. Sla hem, sla hem.’
    Moira zucht. ‘Chica, je bent hopi chicken bo sa.’ Dan spant ze haar wijsvinger op haar duim, mikt en schiet de karpat een meter verderop het zand in.
    De bel gaat. Alysia en Moira pakken hun tassen op. Al kauwend slenteren ze naar de Koeli of de Makamba, maar in elk geval naar 103.

  • Geweldig, bovenstaand stukje, heel herkenbaar! Met alleen de ‘w’ overdreven uitspreken kom je echt NIET tot Antilliaans Nederlands, voor zover het nog Nederlands te noemen is, want het heeft zoveel meer in zich.

  • Hopi boooon! Wat een kostelijk verhaal! Als Limburge musicus op het Festival di Tumba, ontdekte ik dat het Limburgs het Papiaments van Nederland is.(Geen wonder ook dat die Zuiderlingen zo goed aarden in de West: de koelkasten vol drank en eten, de familie is heel belangrijk,maar helaas ook de hypocrisie van de Khatolieke kerk en hun minderwaardigheidscomplex.Sommigen zien ‘Antilliaan’ als scheldwoord.En willen zelfs ‘Caribische Nederlander’ genoemd worden.Een Limburger is toch ook een inwoner van die provincie en geen ‘zuidelijke Nederlander’ hoewel hij voor de gek wordt gehouden met zijn accent en Germanismen? Het feit dat men vier talen spreekt (net zoals in Limburg) is een brug naar mensen! Communicatie kan de ‘apartheid’op Korsou bestrijden. Een positieve berichtgeving in de pers over Nederland (en niet:’Makambas’) en visa versa: Hilversum wat goede journalistiek bedrijft. Ik vind het Papialands leuk. Zie ik eindelijk eens die identiteit! Maar als linguistica staat het voor mij buiten kijf dat ik wel het Nederlands en het Spaans perfect wil praten en schrijven.Y no te olvides a reir….

  • Hi Iren,

    ik heb dit mooie verhaal van jou op persbureaucuracao.com gezet. Wellicht dat het ook reactie oplevert. ik hoop dat je’t niet erg vindt. Mocht je nog meer mooie voorbeelden krijgen, dan is het wellicht leuk om er op de radio wat aandacht aan te besteden…

    grt
    dick
    en een bon siman gewenst

  • Yvette

    Julian, laatst: Ik noem mijn zusje Kiki omdat het zo’n tutu is.

  • Iren Nooren

    Hopi great, een filmpje van de échte dushi > http://www.youtube.com/watch?v=LKUZ_8ACvQM

    Zie ook het bericht op de website van Wereldomroep > http://www.rnw.nl/nl/caribiana/article/%E2%80%98de-echte-dushi%E2%80%99-aan-het-woord

  • Astrid

    Ik ben blij dat er mensen zijn die geen rare onderbuik gevoelens krijgen bij het kijken naar Dushi, Ik als Nederlandse vrouw schaam me diep voor mijn volk.
    Schaamteloos alsof wij nooit verantwoordelijk zijn geweest voor de slavernij durven wij zonder gene deze typtjes neer te zetten.
    Het is nu weer bijna tijd voor onze schaamteplek nr 1 namelijk zwarte piet.
    Deze periode schaam ik me diep, zeer diep om Nederlander te zijn

Leave a Reply